Dobór materiału izolacyjnego to decyzja, która wpływa na efektywność termiczną budynku przez kilkadziesiąt lat. Na rynku dostępnych jest kilka podstawowych grup materiałów różniących się parametrami fizycznymi, trwałością, zachowaniem w warunkach wilgoci i odpornością ogniową.

Styropian (EPS i XPS)

Polistyren ekspandowany (EPS, popularnie styropian) to jeden z najszerzej stosowanych materiałów izolacyjnych w budownictwie mieszkalnym. Charakteryzuje go niska wartość współczynnika przewodzenia ciepła λ, niewielki ciężar i łatwość obróbki.

EPS (polistyren ekspandowany)

Stosowany głównie w systemach ETICS do izolacji ścian zewnętrznych i stropów. Dostępny w różnych gęstościach — od 15 do 30 kg/m³ — które wpływają na wytrzymałość mechaniczną. Odmiany grafitowe (szare) mają niższy współczynnik λ dzięki dodatkowi grafitu pochłaniającego promieniowanie podczerwone.

XPS (polistyren ekstrudowany)

Cechuje się zamkniętą strukturą komórkową, co czyni go odpornym na wnikanie wody. Stosowany głównie do izolacji fundamentów, podłóg na gruncie i dachów odwróconych. Wyższy koszt niż EPS jest uzasadniony w miejscach narażonych na stałą wilgoć.

Styropian EPS i XPS sklasyfikowane są jako trudno zapalne, jednak w przypadku pożaru wydzielają toksyczne gazy. W systemach ETICS stosowanie EPS o klasie reakcji na ogień E jest dopuszczalne, jednak przy budynkach wyższych niż 25 m obowiązują bardziej restrykcyjne wymagania dotyczące klasy ogniowej izolacji.

Wełna mineralna

Pod pojęciem wełny mineralnej kryją się dwa podstawowe produkty: wełna szklana (glasswool) i wełna skalna (stonewool, rockwool). Oba rodzaje produkowane są z surowców mineralnych i charakteryzują się niepalność — klasa reakcji na ogień A1 lub A2.

Właściwości termiczne i akustyczne

Wełna mineralna ma nieco wyższy współczynnik λ niż styropian, co oznacza, że dla uzyskania tej samej izolacyjności termicznej potrzebna jest grubsza warstwa. Natomiast ze względu na porowatą strukturę wełna znacznie lepiej tłumi dźwięki — zarówno uderzeniowe, jak i powietrzne — co czyni ją preferowanym materiałem w przegrodach wewnętrznych i podłogach pływających.

Zachowanie w warunkach wilgoci

Wełna skalna jest bardziej odporna na zawilgocenie niż wełna szklana ze względu na hydrofobizację włókien. Po zawilgoceniu wełna może odzyskać właściwości izolacyjne po wyschnięciu, choć powtarzające się cykle nawilżania i suszenia mogą stopniowo degradować strukturę.

Pianka poliuretanowa (PUR/PIR)

Pianka PUR nanoszona metodą natryskową lub dostępna w formie prefabrykowanych płyt. Jej główną zaletą jest bardzo niski współczynnik λ — najniższy spośród popularnych materiałów izolacyjnych — oraz możliwość wypełniania nieregularnych przestrzeni i szczelin.

Płyty PIR (poliizocyjanurat) są odmianą o ulepszonej odporności ogniowej w stosunku do standardowego PUR. Stosowane w dachach płaskich i ścianach szkieletowych.

Zestawienie parametrów

Materiał Współczynnik λ [W/mK] Klasa pożarowa Odporność na wilgoć Typowe zastosowania
EPS (styropian) 0,030–0,045 E / F Umiarkowana ETICS, stropy
XPS 0,028–0,036 E / F Wysoka Fundamenty, podłogi, dachy odwrócone
Wełna szklana 0,030–0,044 A1 Niska Dachy skośne, przegrody wewnętrzne
Wełna skalna 0,033–0,045 A1 Umiarkowana–wysoka ETICS, fasady wentylowane
Pianka PUR natryskowa 0,022–0,028 E / F Wysoka (zamknięte pory) Stropy garażowe, skośne przestrzenie
Płyty PIR 0,022–0,026 B–E Wysoka Dachy płaskie, ściany szkieletowe

Wartości λ podane w tabeli są orientacyjne. Konkretne wyroby posiadają deklaracje właściwości użytkowych (DoP) z precyzyjnymi wartościami. Przy projektowaniu należy korzystać z wartości podanych przez producenta lub z danych zawartych w krajowych ocenach technicznych.

Celuloza i materiały naturalne

Wdmuchiwana izolacja celulozowa wytwarzana jest z makulatury i impregnowana solami boru chroniącymi przed ogniem i grzybami. Stosowana w dachach skośnych, stropach drewnianych i ścianach szkieletowych jako wypełnienie przestrzeni. Charakteryzuje ją wysoka zdolność akumulacji ciepła i dobre właściwości sorpcyjne — pochłania i oddaje wilgoć bez utraty właściwości izolacyjnych, pod warunkiem zachowania właściwego układu warstw przegrody.

Do materiałów naturalnych stosowanych w budownictwie należą też wełna owcza, konopie budowlane oraz słoma. Ich udział w polskim rynku jest marginalny, ale rośnie w segmencie budownictwa pasywnego i ekologicznego.

Źródła i literatura

Informacje dotyczące parametrów materiałów izolacyjnych oraz wymagań normowych można znaleźć na stronach: